Έφυγε από κοντά μας η καθηγήτρια Μαρία Καζαμία Τσέρνου...

Πριν από λίγες μέρες έφυγε από κοντά μας μετά από μια κοπιαστική μάχη με τον καρκίνο, τόσο νέα, η Αν. Καθηγήτρια της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ, Μαρία Καζαμία-Τσέρνου. Η εκλιπούσα ακαδημαϊκός υπήρξε άοκνη ερευνήτρια της Βυζαντινής Αρχαιολογίας με σπουδαίο συγγραφικό έργο, ενώ δραστηριοποιήθηκε ιδιαίτερα στο χώρο της Εξωτερικής Ιεραποστολής (διετέλεσε μέλος του Διοικητικού Συλλόγου του Συνδέσμου Φίλων της Εξωτερικής Ιεραποστολής και δίδαξε στην Ορθόδοξη Θεολογική Σχολή του Κογκό). Είχα την τιμή να την γνωρίσω από κοντά μιας και ήταν υπεύθυνη στις μεταπτυχιακές μου σπουδές στο ΑΠΘ και να διαπιστώσω την ομορφιά της ψυχής και της βαθιάς πίστης που είχε στο Θεό και στη ζωή. Τα ζακυνθινά μπουγαρίνια που τόσο της άρεσαν και της έστελνα, ας την συντροφεύουν εκεί που βρίσκεται...

Η Γερόντισσα Μαριάμ της Νέας Μονής Χίου

Στις 17 Ιανουαρίου έφυγε για τον Ουράνιο Παράδεισο μια αγιασμένη ανθρώπινη ύπαρξη, η προσωποποίηση της ευγένειας και της καλοσύνης, η γερόντισσα Μαριάμ της Νέας Μονής Χίου. Η Γερόντισσα Μαριάμ κατά κόσμον Δέσποινα Μανιού, γεννήθηκε το 1922 στο χωριό Μεσαγρός, στη Γέρα της Λέσβου.

 Γεώργιος ο πατέρας της και Μαγδαληνή η μητέρα της, η οποία στα τελευταία της χρόνια έγινε μοναχή και διακόνησε στη Νέα Μονή της Χίου, μαζί με την κόρη της. Ήλθε στη Χίο το 1958. 

Την θυμάμαι από το 1998 που υπηρέτησα ως έφεδρος Ανθυπολοχαγός στη Χίο και μετά που έφυγα όταν επισκεπτόμουν το νησί, πάντα έβρισκα την ευκαιρία να ξαναπάω για να προσκυνήσω τη χάρη της Παναγίας, να θαυμάσω την ομορφιά της εκκλησιαστικής τέχνης και να ξαναδώ τη μορφή της Γερόντισσας, την οποία θυμάμαι να υποδέχεται με φαρδύ χαμόγελο Έλληνες και ξένους προσφέροντάς μας καραμέλες και ότι άλλο γλύκισμα είχε στις τσέπες της, μιλώντας για την ομορφιά της κοινωνίας του ανθρώπου με τον Χριστό. 

Τότε το 1998 ήταν μόνη στη Μονή και τα τελευταία χρόνια με τον π. Διονύσιο. Η εναρμόνισή της με το γαλήνιο και εξαιρετικού κάλλους φυσικό περιβάλλον ήταν μοναδική, ενταγμένη πλήρως στην αστραφτερή λάμψη της πνευματικότητας που ξεχύνεται από τα μοναδικά ψηφιδωτά του Καθολικού, στεκόταν ως φύλακας άγγελος της Θείας Χάρης που πλημμύριζε το χώρο. Η ανθρώπινη παρουσία της θα λείψει σε όλους μας καθώς και στα πετούμενα ή τετράποδα της Μονής που με τόση φροντίδα τάιζε. Παρηγοριά μας θα είναι η ζώσα ψυχή της δίπλα στον Θεάνθρωπο που θα προσεύχεται για μας. Ας έχουμε την ευχή της.

" Το Καθολικό της Ιεράς Μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου στη Ζάκυνθο, Αρχειακή και αρχαιολογική μελέτη" , η Διπλωματική εργασία στο Μεταπτυχιακό Κύκλο Σπουδών στο Α.Π.Θ. του Αρχιμ. Διονυσίου Λυκογιάννη.

Πριν λίγες μέρες στις 29 Μαρτίου ολοκληρώθηκε με επιτυχία ο μεταπτυχιάκος κύκλος σπουδών του γράφοντος  Αρχιμ. Διονυσίου Λυκογιάννη, Ιεροκήρυκα της Ι. Μ. Ζακύνθου  στη Θεολογική Σχολή (Τμήμα Θεολογίας) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης  με την υποστήριξη σε ηλεκτρονική μορφή της διπλωματικής του εργασίας με τίτλο "Το Καθολικό της Ιεράς Μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου στη Ζάκυνθο  Αρχειακή και αρχαιολογική μελέτη". Παρακάτω δημοσιεύουμε τον πρόλογο της εργασίας:

"Η βασιλική και σταυροπηγιακή μονή  των Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου Ζακύνθου υπήρξε και εξακολουθεί να είναι το πιο σημαντικό πνευματικό καθίδρυμα της σημερινής γεωγραφικής περιφέρειας, που ορίζεται ως Νομός Ζακύνθου. Σε αυτήν τη σπουδαιότητα του γεωγραφικού στίγματος της μονής στην ευρύτερη περιοχή της Δυτικής Ελλάδας, ως σημείου ελέγχου και σταθμού ανεφοδιασμού των ταξιδιωτών από τη Δύση στην Ανατολή και τανάπαλιν καθώς και στην πνευματικότητα που αναπτύχθηκε από τη μοναστική αδελφότητα, που ζώντας απόκεντρα είχε την ευκαιρία να καλλιεργήσει την ψυχοσωματική άσκηση σε όλες τις μορφές φτάνοντας σε υψηλά πνευματικά επίπεδα, οφείλονται και οι κατά καιρούς ευεργεσίες και χρηματοδοτήσεις από τα διάφορα εξουσιαστικά κέντρα μέσα στην ιστορική πορεία της.

Κομμάτι αυτής της μακραίωνης ιστορικής διαδρομής είναι και το μετόχι του Αγίου Διονυσίου στην πόλη της Ζακύνθου, που από τον 18^ο αι. με τη φιλοξενία του ιερού Σκηνώματος του πολιούχου της νήσου αγίου Διονυσίου του Σιγούρου, Αρχιεπισκόπου Αιγίνης, κατέστη συν τω χρόνω προσκυνηματικό κέντρο.

Όλοι οι κατά καιρούς ιστοριοδίφες, στα συγγράμματά τους τοποθετούσαν ψηφίδες μέσα στο μωσαϊκό της μακραίωνης ιστορίας του μοναστηριού, αντλώντας πληροφορίες κυρίως από τα πολύτιμα έγγραφα του Αρχειοφυλακείου Ζακύνθου, μέχρι την καταστροφή του το 1953. Νεώτεροι επιστήμονες, όπως π.χ. ο Δ. Μούσουρας με τη διδακτορική διατριβή του, οι Γ. Πουλημένος και Ι. Στουφή, η Α. Λαμπροπούλου κ.ά. ,  μας παρέχουν πληρέστερες μελέτες περί της ιστορικής παρουσίας της μονής και της αρχιτεκτονικής της εξέλιξης.  

Με το μετόχι του Αγίου Διονυσίου στην πόλη της Ζακύνθου, που μετεξελίχθηκε σε σημερινή έδρα του μοναστηριού, δεν ασχολήθηκε ιδιαίτερα κανείς, παρά μόνον σποραδικές, ελλιπείς και λανθασμένες χρονολογικές αναφορές έχουμε για τις ανοικοδομήσεις και τις διακοσμήσεις των ναών του Αγίου Διονυσίου, που από τον 18^ο αι. έως τον 20^ο αι. κτίζονταν στην ίδια περίπου θέση που βρίσκεται σήμερα.

Το κενό αυτό έρχεται να καλύψει κατά το μέτρο του δυνατού η παρούσα εργασία, αξιοποιώντας για πρώτη φορά το εναπομείναν αρχειακό υλικό της μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου, που βρίσκεται σήμερα στη Ζάκυνθο, καθώς και άλλων μικρότερων αρχείων είτε στη Ζάκυνθο είτε στην Αθήνα, που αφορούν τους ναούς του αγίου Διονυσίου. Θα πρέπει εδώ να σημειώσουμε ότι για το μεταγενέστερο αρχείο της μονής Στροφάδων (20^ος αι. ) χρειάστηκε να γίνει αρχειοθέτηση, μιας και βρισκόταν σκόρπιο, κάτι που διήρκησε κάποιους μήνες, καθώς αποτελείται από εκατοντάδες έγγραφα.

Το περιορισμένο του χρόνου της συγγραφής και της έκτασης της παρούσας εργασίας δεν επέτρεψαν την σε πλήρη έκταση αξιοποίηση του τεράστιου όγκου των πληροφοριών που συγκεντρώθηκε κατά την έρευνα. Η εργασία επικεντρώθηκε κυρίως στα ιστορικά στοιχεία της ανοικοδόμησης των τριών ουσιαστικά ναών του Αγίου Διονυσίου από τον 18^ο αι. έως σήμερα, ακολουθώντας τις αρχειακές μαρτυρίες. Οι πολύτιμες αργυρόγλυπτες κατασκευές καθώς και άλλα έργα τέχνης, που φυλάσσονται στο ναό, θα γίνουν αντικείμενο μελλοντικής μελέτης και δημοσίευσης. Κατά τη μεταγραφή των αρχειακών κειμένων, ακολουθήθηκε η ορθογραφία τους. Η μόνη προσθήκη που έγινε είναι ο τονισμός με το μονοτονικό σύστημα για τη διευκόλυνση του νοήματος. Σχεδόν σε όλα τα παλαιοτέρα κείμενα δεν χρησιμοποιούνταν τονικά σύμβολα ή αν υπήρχαν συνέβαινε περιστασιακά ή ήταν τοποθετημένα λανθασμένα.

Σε τέτοιου είδους ερευνητικές προσπάθειες, όπως είναι φυσιολογικό, μια πληθώρα ανθρώπων από ετερόκλητα επαγγέλματα και θέσεις βρίσκονται αρωγοί. Ιδιαίτερα, ευχαριστώ τους Μητροπολίτες τον από Ζακύνθου και νυν Δωδώνης κ. Χρυσόστομο Β’ , διότι από την πρώτη στιγμή που του εξέφρασα την επιθυμία μου για τη συγκεκριμένη εργασία όχι μόνον το επέτρεψε αλλά με ενεθάρρυνε στην εκπόνησή της, καθώς και τον σημερινό Μητροπολίτη Ζακύνθου κ. Διονύσιο Δ’ , ο οποίος αναγνωρίζοντας την προσπάθεια, με την Ιώβεια υπομονή που τον διακρίνει, βοήθησε στην ολοκλήρωσή της. Ολόψυχα και πάλι ευχαριστώ και τους δύο. Ευχαριστία μεγίστη αποδίδω επίσης στην επιβλέπουσα της εργασίας, Καθηγήτρια της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ κ. Μαρία Καζαμία–Τσέρνου, η οποία με εμπιστεύθηκε, αναθέτοντάς μου το συγκεκριμένο θέμα, καθώς και στα υπόλοιπα μέλη της τριμελούς εξεταστικής επιτροπής, Καθηγήτριες κ. Ιωάννα Στουφή–Πουλημένου, αρωγό και σύμβουλο πολύτιμη στην εργασία και την κ. Τριβυζαδάκη.

(Μετά την παρουσίαση με την Καθηγήτρια κ. Μαρία Καζαμία-Τσέρνου και την Διδάκτορα κ.        Ελένη Συμεωνίδου)

Στο Ηγουμενοσυμβούλιο της Ιεράς Μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου και ιδιαίτερα τον Ηγούμενο αυτής Αρχιμ. Διονύσιο Λιβέρη  οφείλω χάριτες πολλές για την άδεια, φιλοξενία και την υπομονή που έδειξαν κατά την πολύμηνη έρευνά μου στο αρχείο και στα κειμήλια   της μονής, καθώς και στο νεωκόρο του ναού κ. Διονύσιο Κόκλα. Ευχαριστώ ακόμη το Διοικητικό Συμβούλιο του Μουσείου Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων και την Διευθύντρια κ. Αικατερίνη Δεμέτη για τη μελέτη του αρχείου Ε. Στίκα (το Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων αγόρασε πριν μερικά χρόνια μέρος του αρχείου Ε. Στίκα, που αφορά το ναό του Αγίου Διονυσίου. Το υπόλοιπο αγοράστηκε από την Ιερά Μητρόπολη Ζακύνθου και βρίσκεται στο Αρχείο της), το Διοικητικό Συμβούλιο της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας και την υπεύθυνη Αρχείων κ. Ιωάννα Νίνου για τη μελέτη του αρχείου Α. Ορλάνδου, την Διευθύντρια του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου Αθηνών κ. Α. Λαζαρίδου και τη συντηρήτρια κ. Ι. Στεφανή για την άδεια μελέτης στη Συλλογή Κολυβά, τον Προϊστάμενο του Παλαιογραφικού και Ιστορικού Αρχείου του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τραπέζης κ. Αγαμέμνονα Τσελίκα για την αποστολή ψηφιοποιημένων αρχείων, τους υπαλλήλους στη Δημόσια Βιβλιοθήκη Ζακύνθου, καθώς και τους απογόνους των οικογενειών των ξυλογλυπτών Α. Κεφαλλωνίτη και Ν. Ανδραβιδιώτη, που με πολλή ευχαρίστηση μου έδειξαν τα αρχεία των προγόνων τους καλλιτεχνών. Όλους τους ευχαριστώ θερμά για την καλοσύνη και την ευγένειά τους." 

Ανακοίνωση από την Ιερά Μητρόπολη Ζακύνθου

Από την Ιερά Μητρόπολη Ζακύνθου ανακοινώνεται ότι κατά την περίοδο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής στον Ιερό Ναό Αναλήψεως πόλεως Ζακύνθου, θα εξομολογούν οι Ιεροκήρυκες της Μητροπόλεως κάθε Τρίτη 9-11 το πρωϊ ο π. Διονύσιος Λυκογιάννης και κάθε Πέμπτη 10-12 το πρωϊ ο π. Δανιήλ Μπιάζης.

Το βίντεο για την Ελλάδα που κάνει το γύρο του κόσμου !!

"Αγνή Παρθένε", ύμνος στην Υπεραγία Θεοτόκο-"Pure Virgin" Orthodox Chant to Virgin Mary

Ο γνωστός ύμνος στην Υπεραγία Θεοτόκο γράφτηκε από τον Άγιο Νεκτάριο και έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες.

Εδώ σε αγγλική γλώσσα

Μια επιστολή στον vertzak

(Παρακάτω δημοσιεύεται μια ηλεκτρονική επιστολή που λάβαμε από τον αγαπητό Κουτούζειο προς τον vertzak με αφορμή την ανάρτησή του για την βαρδιόλα στο Μπελούσι. ) Αγαπητέ μου vertzak ποιό είναι το έγκλημα; Έχουν οριοθετήσει οι άνθρωποι την εκσκαφή. Δεν είδες τις κορδέλες; Δεν θα ρίξουν οι ίδιοι το μνημείο. Άρα δεν υπάρχει εγκληματική πράξη, θα φταίει ο σεισμός, ο χρόνος, το ότι οι παλιοί δεν προέβλεψαν ότι θα ΄ρθουν οι καινούργιοι να διαλύσουν τα βράχια και να το αφήσουν στον αέρα... Ούτως ή άλλως η Ζάκυνθος κρατάει τα σκήπτρα στη γειτνίαση των παλαιών διασωθέντων ελαχίστων μνημείων της με τα μοντέρνα, για να βλέπουμε, θα σκέφτηκαν οι αρμόδιοι, την εξέλιξη της αρχιτεκτονικής στο νησί, όπου ο κακός εγκέλαδος δεν μας αφήνει να θαυμάσουμε, αν και κάποιοι θα παραπονιούνται ότι δεν κάνει καλά κι αυτός τη δουλειά του, μιας και αφήνει τέτοια μνημεία, που αναγκάζουν τους ανθρώπους να οριοθετούν και να μην δουλεύουν όπως ξέρουν.

Τι είπες; Ελληνικοί αρχαιολογικοί νόμοι και περιορισμοί. Δεν θα έχουν φροντίσει λες; Μα έτσι και αλλιώς εδώ είναι Ζάκυνθος, Ιόνιος Πολιτεία! Καυχόμαστε για το πρώτο ελληνικό ανεξάρτητο κράτος! Δεν είδες που στις εκδηλώσεις για την Ένωση ήταν μόνον οι Αρχές, ε διότι και αυτοί όφειλαν να παρευρίσκονται. Ο κόσμος έχει δουλειές, μόνον για τα καρναβάλια εμείς χαλάμε λεφτά και συμμετέχουμε, τι μας νοιάζουν τα υπόλοιπα. Σκέψου όμως αγαπητέ vertzak αν είχαμε τους Βενετούς, τώρα δε θα πειραζόταν η περιοχή με το βενετικής περιόδου κτίσμα! Αυτό ίσως να σκέφτηκαν οι κάτοικοι και να μην συμμετείχαν στις πλούσιες εορταστικές εκδηλώσεις, ως αντιπερισπασμό. Μήπως αυτοί που σκάβουν είναι Ενωτικοί και θέλουν να εξαφανίσουν κάθε τι που να θυμίζει Βενετική κυριαρχία, όπως κάποτε εξαφανίστηκε η προτομή του Μαίτλαντ από το βάθρο του μπροστά από τους Άγιους Πάντες, για να μην τους θυμίζει αγγλική κυριαρχία και που ακόμη τιμωρείται ότι απόμεινε από το βάθρο του ανάστροφα βαλμένο στην φινετσάτη γεμάτη ντελιγκέντζα φοντάνα πίσω από τον κλεισμένο Κόκκκινο Βράχο, που κι αυτός πενθεί, έτσι φαίνεται, για την οικοδομική ανάπτυξη, της ομώνυμης περιοχής.

Να σου θυμίσω άλλο ένα παράδειγμα αρμονικής συνύπαρξης βενετικού κτίσματος με μοντέρνου, όπου όχι μόνον δεν ασφυκτιά το μνημείο αλλά έχει γίνει η αιτία να υπάρξει τεράστια αξιοποίηση στην περιοχή, για αυτό οι πάντες το προστατεύουν και το συντηρούν. Δεν είναι άλλο από τον Πύργο του Δομενεγίνη στο Αργάσι, δίπλα στη θάλασσα. Δες ανάπτυξη, δες αξιοποίηση, άσε εκειά τα παρεθύρια και η πόρτα, χάρμα οφθαλμών. Πήγαινε να δεις πως αξιοποιούνται τα εναπομείναντα μνημεία μας, γιατί βαρέθηκα να τους ακούω όλους να γκρινιάζουν ότι ο σεισμός μας τα διέλυσε ούλα. Ας πάνε και προς τα εκεί να δουν. Εκεί γίνονται εκθέσεις, εκδηλώσεις, φτιάχτηκε ένας πεζόδρομος σαν την παλιά Σαρτζάδα, όσοι τη θυμούνται προτού αντικατασταθεί με τσιμέντο, αναδείχτηκε η βενετσιάνικη βρύση (πάλι Βενετία), οι ντόπιοι αφηγούνται στους τουρίστες τις ιστορίες από τα επαναστατικά χρόνια για τον στοιχειωμένο πύργο και βέβαια αυτοί γελούν διότι κάθε άλλο παρά στοιχειωμένο θυμίζει.
Τι άλλο να σου αναφέρω για να καταλάβεις ότι δε μιλάμε για εγκλήματα παρά για προστασία και ανάδειξη των πολιτιστικών μας έργων. Θυμήσου τα γεφύρια. Σε αυτά να δεις τι γίνεται. Προσφάτως, στο Τσιλιβί, ένα από αυτά ανακαινίστηκε με τσιμεντοδεσήματα. Είναι εκείνο όπως κατεβαίνουμε από το Ακρωτήρι, όπου είχαν παλιά, άκου κι αυτοί, αφήσει ένα κενό στο ρεύμα της καθόδου να φαίνεται η καμάρα. Τώρα δέθηκαν με τσιμέντο, και με υποστυλώματα οριζόντια, κάτι τέτοιο, δεν κοίταξα να σου πω, μην πάει και μου έρθει καμιά σβιλάδα από αυτό που θα έβλεπα, για να δέσει το παλιό με το καινούργιο. Άσε που προβλέφτηκε να εξαφανιστεί η καμάρα του Αγίου Λαζάρου για να την βρουν μετά από αιώνες οι αρχαιολόγοι. Το ίδιο έγινε και με την καμάρα στο Ρόιδο, στην επέκταση του δρόμου, στον Καληπάδο και πόσες άλλες δεν ξέρουμε και θα ανακαλύψουν μετά από χρόνια πολλά.

Αυτό σημαίνει φροντίζω για τις επόμενες γενεές να έχουν κάτι να ανακαλύψουν. Άντε σταματώ εδώ φιλέ vertzak γιατί θα πρέπει να γράψω ολόκληρο βιβλίο για τα ανδραγαθήματα και τις πράξεις πολιτισμού της εποχής που ζούμε. Συμπάθα με αν σε στενοχώρησα με αυτά που έγραψα, αλλά η λέξη έγκλημα είναι βαριά. Άσε τους άλλους να μας καταδικάσουν όπως κάνουμε εμείς για τους παλαιότερους, εμείς φτάνει που τα βιώνουμε… Ευχαριστώ για την φιλοξενία,
Με τιμή
Κουτούζειος

ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ...

Ανταποκρινόμενος, έστω και καθυστερημένα, στην πρόσκληση της αγαπητής Danas, θεωρώ ότι το καλύτερο θα ήταν να αναρτήσω μερικά άγνωστα χειρόγραφα σημειώματα διαφόρων εποχών που βρίσκονται σε εκκλησιαστικά παλαίτυπα. Αφορούν καταστροφικούς σεισμούς της Ζακύνθου και την ανάρτηση αυτή την αφιερώνω...